Dei rapporti che intercorrono tra le scienze e l'architettura, di certo lo strumento capace di intessere trami sempre più articolate è la geometria euclidea. Dalla Classicità al Rinascimento, passando per tutti i vari neoclassicismi ed eclettismi, movimento moderno e post-moderno architettonico, è stata presente l'ombra di questa, dandosi come unico legame capace di tenere in piedi in un ché di organico l'intero sistema storico dell'architettura. Sia abbracciando che reagendo ad essa, si è sempre stati alla ricerca di una armonia geometrica e spaziale sempre più articolata, portando all'estremo la ricerca di una perfezione che vede nell'appiattimento del particolare al totale, e nelle relazioni tra le parti, la più alta creazione. Ma con l'avvento di quel che Philip Jhonson aggettivò come decostruttivismo architettonico (ammiccando così un pò al filosofo (giustamente) più ricercato del momento, Jacques Derrida, ed un pò alla corrente russa da cui sembrava derivare molto del fenomeno, il costruttivismo) Euclide diventa l'oggetto di una profonda critica, per cui la liberazione dell'architettura da ogni totalitarismo della forma potesse avvenire soltanto l'emancipazione dalla geometria. Nasce così una sperimentazione sempre più disinvolta verso tentativi sempre più estremi di ribaltare qualsivoglia gerarchia spaziale, portando la geometria oltre i limiti immaginati duemilacinquecento anni fa dallo stesso Euclide. Questa ricerca, che si è rivelata feconda oltre ogni modo, accomunante sotto una unica ala un movimento che si manifestava secondo le più disparate forme, non ha prodotto però l'emancipazione che si sperava. Un disinibito approccio alla tecnologia ed alla forma, uno scandagliare nel quotidiano e nel brutto, un virtuosismo spudorato, mai raggiunto prima. Ironicamente però, come il poeta romantico descritto da Fichte nella Dottrina della Scienza, il quale si vedeva centro di un turbinoso superare di limiti che esso stesso aveva posto, l'architetto decostruttivista pare intrappolato sempre più nelle griglie metriche imposte dalla convenzione, ed ogni tentativo di superare il limite posto, si risolve in un allargamento del dominio euclideo, portando così ad una disperata ricerca che non può che concludersi nello stesso dramma in cui sono destinati i romantici, nonostante ogni nuovo traguardo mostra, ipocritamente, come l'obiettivo sembra raggiunto.

Emblema di questo dramma è senza di dubbio Peter Eisenman, il quale si è visto travolto dall'ossessiva ricerca del superamento del proprio limite, scandagliando quasi fosse un sonar nella ricerca di ogni minima falla del sistema, portando però ad una gloriosa vittoria il proprio avversario, portando a limiti mai raggiunti le possibilità del modello. Ma proprio in questo consiste la grandiosità della ricerca di Eisenman, iniziata con le griglie trasfigurate della serie House, e di cui la biblioteca per la Piazza delle Nazioni a Ginevra ne è l'esempio più estremo. Ma se l'approccio di Eisenman può apparire come una felice accettazione di una ricerca impossobile, è straordinario osservare come un'intera generazione di architetti, che non si era presa tra i loro impegni quello di disgregare il modello geometrico dominante, è riuscita a porre una alternativa talmente valida che addirittura Zaha Hadid dovrà riconoscerne il merito, proseguendo per la stessa strada. Questo approccio deriva infatti dall'utilizzo della geometria NURBS, sistema di gestione di geometrie topologiche esteso anche ai professionisti grazie allo sviluppo del software Rhinoceros, che ha reso possibile lo schiudersi alla comunità architettonica di una quantità di possibilità quasi paralizzante per la sua dimensione. Così, ciò che non potè essere fatto tramite anche le più avanzate tecniche di modellazione tridimensionale e morphing vari, perchè comunque derivanti da modelli sottostanti alle regole cartesiane, la topologia porta una nuova consapevolezza dietro di se: quello della possibilità di una continuità di forma che solo l'architettura gotica era riuscita a creare. L'estetica post-Kantiana, del quale il particolare deve poter essere ricondotto all'universale, perde la presa su una creazione di oggetti che fa di se stesso particolare ed universale, la cui superficie è essa stessa oggetto e piano di riferimento, il quale segue e descrive ogni curvatura della stessa, descrivendone le interruzioni, unica possibilità di individuare le relazioni con gli oggetti separati da se. Di questa strada, maestro tra i tanti è certamente Greg Lynn, autore dell'oggetto di design blobwall, separatore per ambienti che gioca appunto con questa proprietà della geometria topologica di descrivere se stessa in ogni piega. Da questo, pare curioso il destino dell'architettura, che vede le proprie rivoluzioni in oggetti così effimeri, e nelle sue opere monumentali l'eterno ritorno del proprio canto del cigno.

TTO - Aristote là người cuối cùng của dòng các nhà tư tưởng gộp cả triết học và khoa học vào một sơ đồ rộng lớn duy nhất. Sau ông, hai phương thức tìm hiểu thế giới này tách ra khỏi nhau. Các nhà khoa học rời xa triết học, và các triết gia chỉ chuyên tâm đến các vấn đề tinh thần, đạo đức và tôn giáo.

Nhờ các cuộc chinh phục của Alexandre Đại đế (356-323 tr. CN), một học trò của Aristote, nền văn minh Hy Lạp đã được truyền bá tới tận Indus và Ai Cập. Mặc dù Athens vẫn là kinh đô của triết học với các gương mặt như Épicure (341-270 tr. CN) và học trò của ông là Lucrère (95-52 tr. CN), mà bài thơ triết học Về tự nhiên của ông được coi là tác phẩm trình hay nhất về các ý tưởng nguyên tử luận của Démocrite, nhưng thành phố Alexandrie ở Ai Cập do Alexandre thiết lập đã trở thành trung tâm khoa học của thế giới Hy Lạp. Chính nơi đây đã ra đời viện hàn lâm khoa học nổi tiếng mang tên “Bảo Tàng”, nơi có một thư viện khổng lồ tập trung gần nửa triệu cuốn sách.

Nhà toán học Euclide (khoảng 300 tr. CN) là một trong những nhà khoa học đầu tiên làm việc tại Bảo Tàng. Ngoài các bài viết và những chứng minh các định lý hình học - một tượng đài trí tuệ hùng vĩ tới mức được chấp nhận hoàn toàn trong suốt hai mươi hai thế kỷ sau -, Euclide còn quan tâm đến vấn đề thị giác. Và sự quan tâm ấy hoàn toàn có cơ sở: ông thấy ở đó một lĩnh vực lý tưởng để áp dụng các ý tưởng hình học thân thiết của ông. Ông đã chấp nhận một cách tự nhiên quan niệm về “tia thị giác” của Empédocle: trong số ba lý thuyết mà các bậc tiền bối đưa ra, thì lý thuyết “tia thị giác” phù hợp nhất với cách xử lý toán học chặt chẽ. Ông đã đưa ra nhiều lập luận xác đáng để ủng hộ giả thuyết này. Chẳng hạn, ông lập luận rằng chúng ta không phải lúc nào cũng tri giác được các vật, ngay cả khi cái nhìn của chúng ta bặt gặp chúng: chưa chắc bạn nhận thấy một cái kim rơi xuống đất ngay cả khi nó nằm trong tầm nhìn của bạn; trong khi đó, nếu thị giác chỉ phụ thuộc vào ánh sáng được cái kim phản xạ đến mắt bạn, thì chắc chắn bạn phải nhìn thấy nó ngay lập tức. Ngược lại, lý thuyết “tia thị giác” phát ra từ “ngọn lửa” bên trong mắt bạn có thể giải thích rất rõ điều đó: cái kim chỉ có thể nhìn thấy được ngay vào lúc các tia phát ra từ mắt chúng ta bắt gặp nó.

Trong cuốn Quang học, Euclide đưa ra tiên đề rằng các “tia thị giác” phát ra từ mắt chiếu thẳng vào tất cả những gì mà cái nhìn chạm vào. Mỗi một tia đi đến đầu bên kia chỉ tới một điểm của vật được nhìn thấy. Nhưng thực nghiệm chỉ ra rằng chúng ta có thể đồng thời nhìn được hơn một điểm của vật. Chẳng hạn, không cần cử động mắt, bạn vẫn có thể đồng thời nhìn được nhiều từ trên trang sách này; các từ khác ở xa trở nên mờ nhòe hơn. Vì vậy Euclide đưa ra tiên đề về tập hợp các “tia thị giác” chứa trong một hình nón mà đỉnh của nó là tâm của mắt và đáy là phạm vi nhìn thây của mắt. Nhờ có tiên đề mặt nón thị giác này và nhờ các tính toán hình học, ông đã giải thích được tại sao cây ở xa trông lại nhỏ hơn cây ở gần . Ông cũng đã đưa ra được lý do giải thích tại sao một vòng tròn nằm trong cùng một mặt phẳng với mắt lại nhìn giống như một đường thẳng.

Tất nhiên, vẫn còn nhiều câu hỏi căn bản mà quang hình học của Euclide chưa thể đưa ra câu trả lời: tỉ như có bao nhiêu “tia thị giác” trong “mặt nón thị giác”, và nhân tố nào quyết định số lượng của chúng? Còn về vấn đề được coi là gót chân Achille của lý thuyết các “tia thị giác” cũng chưa được giải quyết: tại sao chúng ta nhìn mờ hơn ngay khi ánh sáng ban ngày giảm, và hoàn toàn không nhìn được trong đêm tối? Hơn nữa, chúng ta không thấy Euclide tính đến bất kỳ yếu tố sinh lý (như vai trò của mắt), tâm lý (như vai trò của não) hay vật lý nào liên quan đến bản chất của ánh sáng và của các màu. Euclide mới chỉ giới hạn ở vai trò của nhà toán học.

Quang học của Euclide không vì thế mà không có một ảnh hưởng lịch sử to lớn. Lần đầu tiên toán học (ở đây là hình học) được áp dụng cho một hiện tượng tự nhiên và lần đầu tiên các thực thể trừu tượng xuất phát từ trí tưởng tượng của con người, như đường thẳng, tam giác hay vòng tròn, được sử dụng để làm sáng tỏ một tình huống thực tế: mắt, ánh sáng và thị giác. Đó là sự khởi đầu của nhận thức rằng ngôn ngữ của tự nhiên là toán học. Mặt khác, quan niệm “mặt nón thị giác” đã đóng một vai trò quyết định trong sự phát triển của các ý tưởng trong quang học và đã có một sức sống đặc biệt lâu dài. Nó còn kéo dài rất lâu ngay cả sau khi con người đã nhận ra rằng chính ánh sáng của thế giới bên ngoài đi vào mắt người, chứ không phải ngược lại, và rất nhiều khía cạnh của cơ chế thị giác đã được làm sáng tỏ. Vào thời kỳ khá gần với chúng ta, tức vào năm 1800, rất nhiều nhà vật lý vẫn còn tin rằng một chùm ánh sáng được cấu thành từ nhiều “tia thị giác”, và rằng một chùm sáng sẽ càng sáng nếu nó chứa càng nhiều “tia thị giác”. Còn những người cho rằng ánh sáng được cấu thành từ nhiều hạt thì hình dung những hạt đó chúng di chuyển trên các “tia thị giác” tựa như xe ô tô chạy nối đuôi nhau trên đường nhựa.

Nguồn: TRỊNH XUÂN THUẬN - Tuổi Trẻ Online

« Non molto più giovane di loro Ermotico di Colofone e Filippo di Medma è Euclide; egli raccolse gli "Elementi", ne ordinò in sistema molti di Eudosso, ne perfezionò molti di Teeteto, e ridusse a dimostrazioni inconfutabili quelli che suoi predecessori avevano poco rigorosamente dimostrato. Visse al tempo del primo Tolomeo, perché Archimede, che visse subito dopo Tolomeo primo, cita Euclide; e anche si racconta che Tolomeo gli chiese una volta se non ci fosse una via più breve degli Elementi per apprendere la geometria; ed egli rispose che per la geometria. non esistevano vie fatte per i re. Euclide era dunque più giovane dei discepoli di Platone, ma più anziano di Eratostene e di Archimede che erano fra loro contemporanei, come afferma in qualche luogo Eratostene. Per le idee Euclide era platonico e aveva molto familiare questa filosofia, tanto che si propose come scopo finale di tutta la raccolta degli Elementi la costruzione delle figure chiamate platoniche » (Proclo, Comm. Eucl., II, 68)

Euclide secondo wikipedia. Che poi, in italiano, non dovrebbe pronunciarsi wikipedìa?

Che qualcuno lo linchi a Di Pietro.

(Agence Science-Presse) – Si vous connaissez le nom de Xu Guangqi, vous êtes très fort. Méconnu en Occident, cet homme (1562-1633) est un brillant scientifique chinois qui, au XVIIe siècle, contribua à éliminer la famine en disséminant des cultures plus résistantes et en créant un système de barrages et de canaux pour une meilleure irrigation. Il lança également un travail d’observation du ciel de 10 ans qui améliora la précision du calendrier chinois et s’allia à un érudit jésuite pour traduire les Éléments du Grec Euclide, introduisant ainsi de nouveaux concepts mathématiques dans la pensée chinoise. Le 400e anniversaire de cette première traduction a été récemment fêté en Chine, une occasion de mieux faire connaître cet illustre ancêtre. Ses réalisations et d’autres encore lui valent aujourd’hui d’être considéré par les historiens comme l’équivalent des «hommes de la Renaissance», ces intellectuels touche-à-tout que furent en Occident Léonard de Vinci ou Francis Bacon.

Essì, perché oggi il mio blog compie 1 mese.

L’ho infatti aperto per caso e curiosità il 10 Gennaio 2008, anche se il primo articolo vero l’ho pubblicato il 12 Gennaio.

Dopo gli auguri di rito è il momento di fare un bilancio.

Innanzitutto bisogna dire che è una cosa faticosa ed impegnativa, oltre al fatto che tremo al pensiero della prossima bolletta telefonica.

Riguardo alle domande che mi ponevo all’inizio, quella sul come si fa è parzialmente risolta nel senso che in effetti è facile se si vuole scrivere e basta ma diventa più difficile se si vogliono inserire immagini e altro. E anche la gestione del testo in html non è una cosa così facile. Vorrei riuscire a scrivere nel carattere che voglio, con la dimensione che voglio e le spaziature che voglio ma il pc per il momento non collabora.

Anche la domanda sul cosa scrivere è ancora in fase di risoluzione. Non ho scritto molti articoli. Alcuni sono stati scritti di getto come reazione alla visione di una trasmissione televisiva o di un telegiornale, altri sono più meditati.  Ma appena mi sono accorta di essere visitata mi è venuta una specie di ansia da prestazione, mi sono cioè preoccupata di scrivere a tutti i costi qualcosa che fosse all’altezza dei blog che avevo visitato per non deludere i miei lettori. Sono entrata in crisi per un po'. Poi, dopo una notte insonne ho deciso di continuare per la mia strada: il blog l’ho aperto per me (e infatti non ho dato l’indirizzo a nessuno dei miei parenti, conoscenti e amici) e se scrivo lo devo fare per me. Da pochissimo poi ho deciso di trattare anche di argomenti più personali e ho aperto le categorie “scuola” (ma lo cambierò in “vita scolastica”) e “vita famigliare”.

Poi c’è il mondo dei blog. Non lo conoscevo, avevo visitato saltuariamente i blog di alcuni miei studenti (e da qui la curiosità di aprirne uno) ma non avevo mai frequentato questo mondo. Ora lo faccio e ho conosciuto (via blog naturalmente) altri blogger, alcuni di loro sono molto validi e mi piace seguirli e commentarli. Il tutto è iniziato quando ho lasciato un commento sul blog di Chissenefrega. Lui, molto gentile, mi ha visitato lasciando un commento. Immediatamente dopo, sempre tramite il blog di Chisse, ho ricevuto la visita di Acrimonia che, altrettanto carinamente, mi ha lasciato una valanga di commenti e poi, via mail, mi ha dato delle dritte preziose. Tramite il suo blogroll sono entrata in contatto con altri blog (che fanno ora parte del mio blogroll), mentre altri blog sono memorizzati nei preferiti ma ancora in attesa di inserimento (qualcuno non mi convince ancora). Insomma ho imparato il bon ton dei blogger: se qualcuno ti commenta lo vai a visitare e lasci anche tu un commento......poi, come si dice, se sono rose fioriranno.

Ah dimenticavo, uno dei blogger mi ha invitato insieme ad altri a scrivere su un nuovo blog, Edv Cafe. Da incosciente ho accettato e ora scrivo su due blog anche se Edv è molto più difficile.

Per finire, bilancio numerico.

Visite ricevute: 684

Post più letto: Le ragazze di Playboy con 219 visite.

Post meno commentato (rapporto commenti/visite): Le ragazze di Playboy, forse perché qui non parlo molto bene delle allegre concubine di Hugh Heffner