Oτι αν έπειτα κάποιος σας κάνει να προσέξετε ότι ή μύτη σας κλίνει ελάχιστα προς τα δεξιά... όχι; Οτι χθες είπατε κάποιο ψέμα... ούτε; Τόσο δα, ελατέ, χωρίς συνέπειες... Εν ολίγοις, αν καμιά φορά αντιληφθείτε στο ελάχιστο δτι δεν είστε για τους άλλους εκείνος ό ίδιος πού είστε για εσάς, τί κάνετε; (Να 'στε ειλικρινείς.) Τίποτα δεν κάνετε ή ελάχιστα πράγματα. Το πολύ-πολύ να υποστηρίξετε, με την ωραία και πλήρη σιγουριά για τον εαυτό σας, ότι οι άλλοι σας παρεξήγησαν, σας αδίκησαν κι αυτό είναι. Αν σας βαραίνει, πιθανόν να προσπαθήσετε ν' άνασκευάσετε εκείνη την άποψη, δίνοντας διευκρινήσεις, έξηγήσεις, αν δεν σας βαραίνει, θα το αψηφήσετε, θ' ξανασηκώσετε τους ώμους και θ' αναφωνήσετε: «Ω, στό κάτω-κάτω, έχω τη συνείδηση μου και μου αρκεί». Δεν είναι έτσι;

Κύριοι μου, συγγνώμη. Αφού σας ήρθε στο στόμα μια τόσο βαρειά κουβέντα, επιτρέψτε μου να βάλω στο μυαλό σας μια ανάλαφρη σκέψη. Αύτη: ότι η συνείδηση σας, εδώ, δεν έχει καμία σχέση μ' αυτό. Δεν θα πω ότι δεν αξίζει τίποτα, αν για εσάς είναι όντως τα πάντα, θα πω, για να σας ευχαριστήσω, ότι με τον ίδιο τρόπο έχω κι εγώ τη δική μου και ξέρω ότι δεν αξίζει τίποτα. Ξέρετε γιατί; Διότι γνωρίζω ότι υπάρχει και ή δική σας επίσης. Μα βέβαια. Τόσο διαφορετική από τη δίκη μου.

Συγχωρήστε με αν μιλάω κάποιες στιγμές με τον τρόπο πού μιλούν οι φιλόσοφοι. Σάμπως όμως είναι ή συνείδηση κάτι απόλυτο πού μπορεί να αρκεί από μόνη της; 'Αν ήμασταν μόνοι, ίσως ναί. Τότε, όμως, φίλτατοί μου, δεν θα υπήρχε συνείδηση. Δυστυχώς, υπάρχω εγώ, και υπάρχετε κι έσείς. Δυστυχώς.

Και συνεπώς σημαίνει ότι έχετε τη συνείδηση σας και ότι σας αρκεί; Οτι οι άλλοι μπορούν να σκεφτούν για εσάς και να σας κρίνουν όπως τους αρέσει, δηλαδή άδικα, επειδή εσείς είστε εν τω μεταξύ σίγουρος και εφησυχασμένος ότι δεν έχετε κάνει κάτι κακό;

Ω, κάντε μου τη χάρη! Κι αν δεν είναι οι άλλοι, ποιος θα σας δώσει αυτή τη σιγουριά; Αυτόν τον εφησυχασμό ποιος θα σας τον δώσει;
Εσείς ό ίδιος; Πώς;

Α, εγώ ξέρω πώς: με το να επιμένετε να πιστεύετε ότι αν οι άλλοι ήταν στη θέση σας και είχε συμβεί και σ' εκείνους ή ίδια περίπτωση με τη δική σας, ούτε λίγο ούτε πολύ, όλοι θα ενεργούσαν όπως εσείς.

Μπράβο! Μα σε τί το στηρίζετε αυτό; Ε, κι αυτό το ξέρω: σε κάποιες αφηρημένες και γενικές αρχές, με τις οποίες, αφηρημένα και γενικά, πού σημαίνει πέρα άπ' τις χειροπιαστές και ιδιαίτερες περιπτώσεις της ζωής, μπορούν να είναι όλοι σύμφωνοι (στοιχίζει λίγο).

Μα πώς γίνεται όλοι εν τω μεταξύ να σας κατηγορούν ή να μην σας αποδέχονται ή ακόμη και να σας περιγελούν; Είναι προφανές ότι δεν ξέρουν ν' αναγνωρίζουν, δπως εσείς, εκείνες τις γενικές αρχές στην ιδιαίτερη περίπτωση πού σας συνέβη, και τον ίδιο τους τον εαυτό στην πράξη πού έχετε κάνει.

Ω, σε τί σας αρκεί λοιπόν ή συνείδηση; Στό να αισθάνεστε μόνος; "Οχι, για το θεό. Ή μοναξιά σας τρομάζει. Και τί κάνετε τότε; Φαντάζεστε πολλά κεφάλια. Όλα όπως το δικό σας. Πολλά κεφάλια που είναι φυσικά το ίδιο σας το κεφάλι. Τα οποία μ' ένα ορισμένο νεύμα, που τα τραβάτε εσείς σαν να υπάρχει ένα αόρατο νήμα, σας λένε ναι και όχι, και όχι και ναι, όπως θέλετε εσείς. Και αυτό σας καθησυχάζει και σας κάνει να νιώθετε σίγουροι.

Καταλήξτε σε αυτό: ότι είναι ένα εξαίρετο παιχνίδι, αυτό της συνείδησής σας που σας αρκεί.

ΕΝΑΣ, ΚΑΝΕΝΑΣ

ΚΑΙ ΕΚΑΤΟ ΧΙΛΙΑΔΕΣ

ΛΟΥΙΤΖΙ ΠΙΡΑΝΤΕΛΛΟ

Εκδόσεις ΙΝΔΙΚΤΟΣ

Μετάφραση ΑΡΧΟΝΤΙΑ ΚΥΠΡΑΙΟΥ

"Το τελευταίο μυθιστόρημα του Λουίτζι Πιραντέλλο "Ενας, κανένας και εκατό χιλιάδες δημοσιεύεται στα τεύχη του περιοδικού Fiera Letteraria , από τον Δεκέμβριο του 1925 μέχρι και τον Ιούνιο του 1926, και στη συνέχεια σε βιβλίο από τον εκδοτικό οίκο Bemporad.
Ή συγγραφή του βιβλίου ξεκινά τη δεκαετία του 1910, ενώ παράλληλα ο Λουίτζι Πιραντέλλο ολοκληρώνει και δημοσιεύει αρκετά διηγήματα, μυθιστορήματα και πολλά θεατρικά έργα τα οποία ανεβαίνουν σε θέατρα της Ιταλίας καθώς επίσης στην Ευρώπη και στην Αμερική.
Μέσα σ' αυτά τα δεκαπέντε χρόνια ο συγγραφέας και ο ήρωάς του ωριμάζουν μαζί. Ετσι το "Ενας, κανένας και εκατό χιλιάδες" δικαίως θα χαρακτηριζόταν ένα είδος ανακεφαλαίωσης ολόκληρης της μυθιστοριογραφικής και θεατρικής δραστηριότητας του Λουίτζι Πιραντέλλο. Ό Ίδιος ο συγγραφέας θα το χαρακτηρίσει: «το πιο πικρό άπ' όλα, βαθύτατα χιουμοριστικό, για την αποσύνθεση της ζωής» και οι κριτικοί θα μιλήσουν για ένα από τα πιο επαναστατικά έργα στην πεζογραφία του 20οϋ αιώνα."

Πρόλογος της Αρχοντιάς Κυπριώτου

realization and photos by Francesca Colasante for Multicode @ A+A